Toon Schults uit Bruinisse van Barcelona 2012 naar Maddy op Agen 2025

Wie de naam Toon Schults zegt, komt al snel uit bij Barcelona. De liefhebber uit Bruinisse richtte zich na zijn jaren als programmaspeler steeds nadrukkelijker op de grote fond, met de Spaanse klassieker als belangrijkste doel. In 2012 viel alles op zijn plaats: Schults won de 1e Nationaal Barcelona met de NL09-1244606, de doffer die later bekend zou worden als New Witbuik. Dertien jaar later liet Toon zien dat de oude basis nog altijd van betekenis is. In 2025 won zijn jaarlingduivin Maddy de 1e Nationaal Agen bij de jaarlingen tegen 4.335 duiven.

Van Zierikzee naar Bruinisse

Toon Schults werd geboren in Zierikzee. Na de Watersnoodramp van 1953 werd het gezin geëvacueerd naar Bergen op Zoom. Via een oom kwam hij daar in aanraking met postduiven. Later verhuisde het gezin naar Bruinisse, waar zijn vader werk vond bij het veer tussen Zijpe en Anna-Jacobapolder.

Volgens een reportage van Fondunie 2000 werd Toon in 1963 zelf lid van een duivenvereniging. Zijn eerste duiven waren bepaald niet afkomstig uit een duur kweekhok: als jongen begon hij met duiven die op de kerktoren werden gevangen. Via bonnen van voerzakken kwamen later duiven van het Steenbergse soort en stap voor stap werd een eigen stam opgebouwd.

Aanvankelijk speelde Schults het gewone programma. In 1977 vloog hij in combinatie met de gebroeders Van Duivendijk en werd de combinatie Van Duivendijk-Schults generaal van de eigen afdeling. Na het beëindigen van die combinatie ging Toon weer onder eigen naam spelen en verschoof de aandacht naar de grote fond.

Barcelona wordt het grote doel

Die keuze voor het zware werk bleek een goede. Al vóór zijn grote overwinning van 2012 stonden er aansprekende nationale prestaties achter zijn naam. Zo behaalde Schults onder meer een 4e Nationaal St. Vincent en een 6e NPO Bergerac. In 2011 volgde bovendien een 12e Internationaal Barcelona.

Maar Barcelona 2012 werd de vlucht die zijn naam definitief aan de nationale overwinning koppelde.

Toon had dat jaar veertig duiven mee naar Barcelona: zeven weduwnaars, zeven weduwduivinnen en 26 nestduiven. Op zaterdagmorgen 7 juli om 08.19 uur klokte hij in Bruinisse de NL09-1244606. De doffer had vanuit Barcelona 1.149,377 kilometer afgelegd en realiseerde volgens de officiële melding een snelheid van 1.578,45 meter per minuut. Niemand in het Nederlandse concours kwam daar nog overheen.

Het betekende de 1e Nationaal Barcelona tegen 6.393 concurrenten. Internationaal waren 25.348 duiven ingekorfd en volgens de toenmalige PIPA-reportage kwam de prestatie uit op de 6e plaats internationaal.

NL09-1244606: de latere New Witbuik

De nationale winnaar was een driejarige nestdoffer met ringnummer NL09-1244606. Hij werd voor Barcelona ingekorfd op grote jongen en eieren van ongeveer een week oud. Het was bovendien niet zijn eerste Barcelona: de nationale zege kwam op zijn tweede deelname aan deze klassieker.

Ook zijn afstamming sloot nauw aan bij de fondbasis die Schults in de loop der jaren had opgebouwd. De vader van de Barcelonawinnaar stamde rechtstreeks uit het bekende Superkoppel van Toon. In die lijnen speelde het materiaal van plaatsgenoot Jac. Steketee een belangrijke rol. De moederlijn bevatte onder meer Van der Wegen- en Van Wanroy-bloed via Eijerkamp en Mat Schoordijk.

Het Superkoppel zelf werd volgens de reportage uit 2012 gevormd door NL95-9509920, een zoon van ‘De Marseille’ van Jac. Steketee, en NL94-2776539, de ‘Doosjes duivin’, afkomstig van Gebraad en uit lijnen van Nipius en Lazeroms via Th. de Groot.

Na zijn nationale overwinning verhuisde NL09-1244606 naar Batenburg-van de Merwe en het PIPA Elite Center. Daar kreeg hij de naam New Witbuik.

Dertien jaar later staat Maddy op

Barcelona 2012 had gemakkelijk het onbetwiste hoogtepunt van Toons loopbaan kunnen blijven. Maar in 2025, inmiddels 77 jaar oud, zette hij opnieuw een nationale overwinning achter zijn naam.

Ditmaal kwam het succes vanuit Agen en was het een jaarlingduivin die voor de hoofdrol zorgde: Maddy. Zij won de 1e Nationaal Agen jaarlingen tegen 4.335 duiven. De duivin was een zomerjong van 2024 en had bij het inkorven nog één oude slagpen staan. Als jong vloog ze vier natourvluchten en ook in 2025 had ze voorafgaand aan Agen nog maar een beperkt aantal vluchten afgewerkt. Agen was haar debuut op de marathon.

Bij Fondunie 2000 werd Maddy om 19.38 uur geklokt na een afstand van ongeveer 894 kilometer. In het jaarlingenconcours van Fondunie 2000 stonden 531 deelnemers met 4.863 duiven op de uitslag; de duivin van Schults stond daar bovenaan.

Opvallend is vooral hoe de oude Barcelona-basis ook in deze winnares terugkomt.

De vader van Maddy komt uit De Hans x Grietje. In Grietje zit via haar vader materiaal dat Toon als ei kreeg van Dirk Brem. Aan moederszijde komt Maddy uit een duivin die eveneens Maddy heet en die een halfzus is van Toons nationale Barcelonawinnaar. De reportage van Fondunie 2000 vermeldt daarnaast dat de huidige Maddy ook via vaderszijde, verder terug in de afstamming, het bloed van New Witbuik voert.

Daarmee loopt er een duidelijke lijn van Barcelona 2012 naar Agen 2025.

Een oude fondbasis die steeds terugkomt

In de huidige stam spelen volgens Toon zelf nog altijd nazaten van zijn oude Stamkoppel een hoofdrol. De basis bevat lijnen van Jac. Steketee en Piet Lazeroms, aangevuld met onder meer Van Wanroy-bloed. Ook de inbreng van zijn oude duivenvriend Mat Schoordijk is belangrijk. Juist die lijnen komen eveneens terug in de Agenwinnares Maddy.

De band met Schoordijk gaat volgens de beschikbare reportages tientallen jaren terug. Daarnaast werkt Toon samen met Han Steketee. In de reportage uit 2025 beschrijft Schults dat met Schoordijk en Steketee via gezamenlijke kweek en kruisingen een gesloten circuit wordt onderhouden.

Ook qua accommodatie houdt Toon het opvallend eenvoudig. In 2012 werd uitgebreid geschreven over het oude, tot duivenhok omgebouwde varkensverblijf achter in de tuin. Juist vanaf dat hok werden onder meer de 4e Nationaal St. Vincent, 6e NPO Bergerac en de nationale zege op Barcelona gespeeld.

In de reportage van 2025 wordt gesproken over een hok van ongeveer tien meter lang en 2,40 meter breed, met een open systeem waarin jong en oud bij elkaar verblijven. Op dat moment beschikte Toon over 107 vliegduiven en drie vaste kweekkoppels.

Barcelona als rode draad

Meer dan zestig jaar na zijn eerste officiële stappen in de duivensport staat de naam Toon Schults nog altijd op nationale uitslagen.

Eerst was er die onvergetelijke ochtend in 2012, toen NL09-1244606 na 1.149 kilometer vanuit Barcelona om 08.19 uur in Bruinisse werd geklokt en de nationale overwinning pakte. Diezelfde doffer ging als New Witbuik verder als kweekduif.

En vervolgens was er in 2025 Maddy. Een jaarlingduivin, afkomstig uit lijnen waarin datzelfde Barcelona-bloed opnieuw terug te vinden is, die op haar marathondebuut de 1e Nationaal Agen jaarlingen won.

Zo liggen er dertien jaar tussen twee nationale overwinningen, maar in de afstamming ligt de verbinding veel dichter bij elkaar. Bij Toon Schults draait het verhaal daardoor niet alleen om die ene grote Barcelona van 2012. De oude fondbasis die in Bruinisse jarenlang werd opgebouwd, kwam in 2025 opnieuw nadrukkelijk naar voren