Kweekcentrum Friesland – bijna vier decennia samen bouwen aan marathonduiven
Sommige samenwerkingen in de duivensport ontstaan voor een paar jaar, andere groeien uit tot een levenswerk. Bij Gerben van der Loon en Simon Kuipers mogen we gerust van die laatste categorie spreken. De twee Friese sportvrienden trekken inmiddels al tientallen jaren samen op en begonnen in 1989 met de opbouw van een gezamenlijk kweekhok.
Wat destijds nog begon met duiven voor de programmavluchten, groeide uiteindelijk uit tot Kweekcentrum Friesland, volledig gericht op duiven die het zware marathonwerk aankunnen.
Daarbij werd door de jaren heen bepaald niet lukraak verzameld. Gerben en Simon gingen juist gericht op zoek naar duiven van hokken die zich op de zware fond hadden bewezen. De selectie werd steeds verder aangescherpt. Uiteindelijk bleven drie lijnen nadrukkelijk overeind als fundament van het huidige kweekcentrum: Jelle Jellema, Noël Peiren en Gebr. Hagens.
En het belangrijkste: de kwaliteit van die lijnen is niet alleen op de eigen hokken terug te vinden. Ook op andere hokken hebben duiven uit Kweekcentrum Friesland voor aansprekende prestaties gezorgd.
Het begin in 1989
De gezamenlijke geschiedenis van Gerben en Simon gaat terug tot 1989. In die periode lag het accent aanvankelijk nog op de programmavluchten. In de loop van de jaren veranderde de belangstelling echter steeds meer richting het zwaardere werk.
Simon behoorde in zijn programmajaren tot de betere spelers in Friesland. In 1997 werd hij 2e generaal van de afdeling. Daarna verkocht hij zijn vliegduiven en werd de koers nadrukkelijker richting de fond verlegd.
In 2000 volgde opnieuw een sterk seizoen. Simon werd toen 1e aangewezen en 1e onaangewezen dagfond van de FFC en tevens 1e Keizergeneraal.
De omschakeling naar het zware werk kreeg ondertussen steeds meer vorm.
Gerben was inmiddels in Boelenslaan gevestigd. Daar kwam ook ruimte voor de gezamenlijke kwekers, terwijl Simon later vanuit Oudega zijn marathonploeg ging spelen.
Vanaf ongeveer 2000 werd de keuze definitief: Kweekcentrum Friesland zou zich gaan richten op duiven voor de zware fond en marathon.
Op zoek naar duiven die 1.000 kilometer en verder aankunnen
Voor Gerben en Simon betekende die keuze dat ze gericht gingen zoeken naar hokken die al jarenlang bewezen dat hun duiven op de grote afstanden konden presteren.
Door de jaren heen kwamen onder meer duiven naar Friesland van Jelle Jellema, Noël Peiren, Gebr. Hagens, Cor van der Ploeg, Georges Carteus, Roger Desmet-Matthijs en Filip Norman.
Daarbij ging de belangstelling vooral uit naar de beste lijnen binnen die hokken.
De selectie binnen het eigen kweekcentrum deed vervolgens de rest. Niet iedere beroemde naam bleef automatisch zitten. De duiven moesten in de praktijk bewijzen dat hun nakomelingen geschikt waren voor het werk waarvoor Gerben en Simon ze hadden aangeschaft.
Zo kristalliseerde de stam zich steeds verder uit.
Jellema, Peiren en Hagens als fundament
Wie tegenwoordig naar de kweekduiven van Kweekcentrum Friesland kijkt, komt steeds opnieuw drie namen tegen: Jelle Jellema, Noël Peiren en Gebr. Hagens.
Van Jelle Jellema werden bijvoorbeeld nazaten van bekende lijnen rond Zwart Goud, het Fondkoppel, Orion en andere bewezen marathonduiven ingebouwd.
Ook de Noël Peiren-duiven kregen een belangrijke plaats. Op de kweekhokken zijn verschillende rechtstreekse Peiren-duiven en hun nazaten terug te vinden.
De derde belangrijke pijler wordt gevormd door de Gebr. Hagens. Deze duiven kwamen onder meer via sportvriend Gijs Verweij naar het Kweekcentrum.
Juist met die Hagens-lijn schreef Gerben van der Loon een van de mooiste hoofdstukken uit de geschiedenis van het kweekcentrum.
Gerben van der Loon: 1e Nationaal Cahors
In 2015 kwam op Cahors alles samen.
Gerben speelde met de NL11-4231939 de 1e Nationaal/Sector 4 Cahors. De vlucht betekende voor de duif een afstand van ongeveer 1.056 kilometer.
De winnende doffer stamde uit de lijnen van Gebr. Hagens via Gijs Verweij. Het was bovendien geen eendagsvlieg. Volgens de gegevens van Kweekcentrum Friesland was hij op dat moment negen keer op de meerdaagse fond gespeeld en had hij negen keer prijs gewonnen.
In het gezamenlijke concours van Sector 2, 3 en 4 stond hij op Cahors als 12e tegen 12.336 duiven.
Een nationale overwinning op ruim duizend kilometer is natuurlijk precies het soort praktijkbewijs waar een kweekcentrum dat zich richt op marathonduiven naar zoekt.
En de lijn bleef behouden. In latere kweekkoppels van Kweekcentrum Friesland zijn de winnaar zelf en verschillende familieleden van deze Cahorslijn nog nadrukkelijk terug te vinden.
Simon Kuipers slaat toe op Limoges
Ook op het vlieghok van Simon Kuipers lieten de duiven uit de gezamenlijke kweekstal zien wat ze konden.
Een prachtig voorbeeld kwam in 2019 op Limoges.
Simons NL16-1044324 won toen de 1e NPO Limoges in Afdeling Friesland ’96 tegen 1.153 duiven. Voor het hok in Oudega bedroeg de afstand ongeveer 875 kilometer.
De afstamming paste precies binnen de filosofie van het Kweekcentrum: de doffer kwam uit twee rechtstreekse duiven van Noël Peiren uit Zedelgem.
Simon had op die Limoges 25 duiven mee. Vijftien daarvan wonnen prijs.
Daarmee werd opnieuw zichtbaar dat de zorgvuldig opgebouwde kweeklijnen niet alleen een mooie stamboom hadden, maar ook op de eigen vlieghokken hun waarde konden bewijzen.
Niet alleen op de eigen hokken
Misschien wel het interessantste onderdeel van Kweekcentrum Friesland zijn de prestaties die elders met de lijnen van Gerben en Simon zijn geleverd.
Peter Wielinga uit Drachten is daarvan een duidelijk voorbeeld. Zijn hok werd voor een belangrijk deel opgebouwd met duiven van Kweekcentrum Friesland.
Op St. Vincent vloog Wielinga met NL17-1618467, ‘De Volhouder’, de 1e Grand Prix van Afdeling Friesland ’96. In Sector 4 werd deze duivin 2e Nationaal tegen 869 duiven en in de landelijke uitslag 31e tegen 10.199 duiven. Op dezelfde vlucht speelde Wielinga bovendien de 6e Grand Prix met een duif uit de kwekers van het Kweekcentrum.
Ook op andere hokken duiken de lijnen op.
Zo vloog Jaap Mazee uit Ens met zijn ‘Wonder Lady’ de 4e Internationaal Perpignan. De moeder van deze duivin kwam uit de Jellema-lijnen van Kweekcentrum Friesland.
Anthony Koster uit Elst kende in 2022 een bijzonder sterke Bergerac met de NL20-1313815. Beide ouders van deze duivin kwamen van Kweekcentrum Friesland, uit lijnen van onder meer Cor van der Ploeg, Gebr. Hagens en Jan Roobol. De duivin werd onder meer 2e Nationaal Sector 3 tegen 7.410 duiven en 13e Nationaal tegen 25.580 duiven.
En er zijn meer voorbeelden. De referentielijsten van Kweekcentrum Friesland vermelden prestaties bij liefhebbers in binnen- en buitenland, waarbij vooral op de zware fond en marathon regelmatig nakomelingen van de Friese kwekers terugkomen.
Nog altijd streng selecteren
Bijna vier decennia na de eerste gezamenlijke aankopen is de gedachte achter Kweekcentrum Friesland eigenlijk nog verrassend herkenbaar.
Gerben en Simon zoeken duiven uit bewezen marathonfamilies, koppelen die binnen hun eigen bestand en beoordelen vervolgens wat er in de praktijk uit voortkomt. Daarbij is de naam van de oorspronkelijke liefhebber uiteindelijk niet voldoende. Een lijn moet ook bij hen en bij andere hokken laten zien dat ze het zware werk aankan.
Die jarenlange selectie verklaart waarom de huidige kern vooral rond Jellema, Noël Peiren en Gebr. Hagens draait.
Dat betekent overigens niet dat de deur voor nieuw bloed gesloten is. Er worden nog steeds duiven bijgehaald om te kruisen met de bestaande basis en vervolgens op de zwaarste vluchten te testen.
Een kweekcentrum gebouwd op de praktijk
Kweekcentrum Friesland is daarmee vooral het verhaal van een lange sportvriendschap en een duidelijke keuze.
Gerben van der Loon en Simon Kuipers begonnen in 1989 samen aan hun kweekhok. Eerst waren er de programmaduiven, later volgde de overstap naar de fond en vanaf ongeveer 2000 kwam de nadruk volledig op het zware marathonwerk te liggen.
Inmiddels zijn de resultaten daarvan op verschillende generaties duiven terug te vinden. Van de nationale Cahors-overwinning van Gerben en de NPO-zege van Simon op Limoges tot prestaties van nakomelingen op hokken van andere liefhebbers.
Na al die jaren draait het in Boelenslaan en Oudega nog steeds om hetzelfde uitgangspunt: duiven kweken die juist wanneer de kilometers oplopen hun kwaliteiten kunnen laten zien.
Kweekcentrum Friesland